گروه ها
اخبار

گامهای کوچک و مداوم برای حل یک بحران بزرگ

هم‌افزایی نخبگان برای غلبه بر بخشی از بحران آب در اصفهان

پایگاه خبری تحلیلی آب ایران: خشک شدن زاینده‌­رود و دریاچه‌های ارومیه و هامون، قطع آب انتقالی کوهرنگ به یزد به دلیل تخریب لوله انتقالی توسط مردم منطقه و امثال آن نشانه‌های واضحی از بحرانی ست که نمودهای آن به مرور در حیطه­‌ها و حوزه­‌های متفاوت نمایان می­‌شود و هر بار با سطحی از این مشکل و عمقی از آن رو به رو می­‌شویم. در صورتی که فکر اساسی برای حل این معضل نشود و اقدام موثری در جهت ساماندهی آن صورت نگیرد محدوده این بحران می­‌تواند از حیطه‌­های زیستی به حیطه‌­های اجتماعی و مردمی راه یابد و نزاع­‌های قومی و شهری را در پی­ داشته باشد که تهدید بزرگی برای وحدت کشور خواهد­بود.

سوء مدیریت منابع آبی که از عدم تطابق تقاضا و مصرف با شرایط بومی و اقلیمی و توجه به توسعه ناپایدار حاصل می­‌شود به هدر رفت آب و عدم بهره­‌وری آن منجر می‌شود که خطر جدی برای تداوم و بقای کشور است. ضعف در سیاست‌­گذاری، نظارت و بهره­‌وری منابع آبی، عدم اتخاذ راهکار مناسب برای حل آن و غفلت از فرصت‌­های اقلیمی و بومی منطقه‌­ای، باعث از دست رفتن سرمایه‌­های زیستی و انسانی بومی شده که خود بر شدت بحران می­‌افزاید.

مدیریت آب شهری و چرخاب آب خاکستری،  استحصال آب در شهرک‌های صنعتی، بازچرخانی آب در واحدهای صنعتی آب­‌بر، توانمندسازی کشاورزان و هدایت آنان برای انتخاب کشت مناسب و سازگار با شرایط اقلیمی منطقه، فراوری محصولات توسط صنایع تبدیلی به منظور جلوگیری از ضایعات محصول در راستای بهره‌­وری آب و کشت و توجه به فرصت‌­ها و ظرفیت‌­های بومی منطقه در جهت تعدیل نیاز مردم به کشاورزی می‌­تواند راهکارهایی عملی برای مدیریت این بحران باشد.

بنیاد ملی نخبگان در استان اصفهان طی برپایی رویدادهای کارآفرینی با نام «همنت» که سرنام همکاری، مشارکت، نوآوری و توانمندسازی است با همراه کردن صاحبنظران، اساتید و سرمایه­‌گذاران با مردم بومی مناطق قدم هایی کوچک اما متفاوت برای حل این چالش برداشته­است.

همنت» چیست؟

مرتضی یراقی­‌فرد دبیر اجرایی طرح، «همنت» را اینگونه تعریف می کند: «همنت مدلی برای رویدادهای کارآفرینی است که از طرح مسائل واقعی شروع و به راهکارهای عملیاتی ختم می‌­شود. در هر همنت پنلی از فرصت‌­ها و چالش‌­ها طراحی می‌­شود، به گونه‌­ای که صاحب مسئله پشت آن مسئله حضور دارد. تیم‌­ها در این رویداد باید با همراهی صاحب­نظران و اساتید خبره و صاحب تجربه، ایده‌­های اولیه خود را به ایده­‌های واقعی و قابل اجرا تبدیل کنند؛ به گونه‌­ای که خروجی آن یک مدل تکرارپذیر، پایدار و با ارزش‌­افزوده باشد

وی افزود: «کل رویداد همنت یک المپیاد واقعی حل مسئله است. در این رویداد معضلات و مشکلات بررسی شده و برای آن­ها راهکارهایی ارائه می‌­شود که به کسب و کار منتهی شود؛ کسب و کارهای نو که حاصل نوآوری و نگاه خلاقانه است یا کسب و کارهای مکمل که می­‌تواند به فعالیت­‌های اقتصادی بی­‌رمق حیات واقعی ببخشد

دبیر اجرایی طرح به سابقه جهانی این کارآفرینی اشاره کرد و گفت: «پلت‌فرم نوآوری باز در دنیا شناخته شده‌­است و به این معنا است که مسائل درون سازمانی توسط افراد خارج از سازمان حل می­‌شود. در این دیدگاه، در خود سازمان به دنبال حل مشکلات و معضلات نیستند و سازمان با برون‌­سپاری و ارائه مشکلات و چالش‌­ها به تیم‌­های توانمند و افراد صاحب­نظر راهکارهای عملیاتی برای حل آن پیدا می‌کند».

بنیاد ملی نخبگان اصفهان از سال 94 تا کنون 5 همنت را تجربه کرده ­است: همنت اول در فضای عمومی کسب و کار، همنت دوم در زمینه آی تی سی و همکاری با شرکت مخابرات، همنت سوم همنت امید-جهش برای بچه­های بهزیستی و دو همنت آخر که با بحث بحران آب بیشتر ارتباط دارند یعنی همنت­ روستا و همنت آب.

همنت روستا طرح­‌های اجرا شده موفقی را در کارنامه دارد که با طرح‌­های سازندگی که تا کنون انجام شده، در اصول و محورهایی تفاوت دارد که از جمله این تفاوت ها می توان به توجه به توسعه و رشد پایدار در مقابل توسعه ناپایدار اشاره کرد. به همین دلیل مولفه­‌ها و عواملی که در این قبیل طرح‌­ها مدنظر گرفته ­شده ­است صرفا عمرانی نبوده و بیشتر بر ظرفیت­ و قابلیت­های بومی منطقه چه اقلیمی و زیستی و چه فرهنگی و هنری متمرکز است.

*احیای داشته‌­های بومی در مقابل توسعه عمرانی تک بعدی

توجه به ظرفیت‌­ها و داشته‌­های هنری، فرهنگی و اقلیمی مناطق در مقابل توجه به فعالیت­‌های صرفا عمرانی از مزیت‌های طرح‌­های کارآفرینی همنت است. توسعه صرفا عمرانی را می‌­توان محصول نگاه توسعه­‌ای در «مدیریت از بالا به پایین» دانست که از سوی صاحب نظران در راستای توسعه پایدار و رشد فراگیر ارزیابی نمی‌شوند. چنانکه متاسفانه تا کنون اکثر طرح‌­های توسعه روستایی کشور به این آفت مبتلا بوده‌اند.

گسترش دیدگاه کارآفرینی از نگاه اقتصادی و عمرانی به نگاه اقتصاد اجتماعی و فرهنگی جهشی است که در دنیا بسیار مشهود است و ملت­‌های مختلف جهان به این نتیجه رسیده‌­اند که برای اثبات هویت خود و پایداری و بقا باید از ظرفیت­‌های بومی خود بهره‌­مند گشته و در مسیر پرورش این سرمایه­‌ها گام بردارند.

در همین راستا می‌­توان از طرح «ایل بافت» همنت روستا که در سمیرم اجرا شد، نام برد. در این طرح راهکارهایی برای افزایش حاشیه سود محصولات با تبدیل آن­ها به محصولاتی که متقاضای بیشتر و بازار خرید بهتری دارد به مردم ارائه می­شود.

توضیح آنکه بافت‌­های سنتی از هنرهای اصیل زنان قشقایی ناحیه سمیرم است، اما از آنجا که این بافت تنها در قالب گلیم ارائه می‌­شد مشتری کمی داشت و حاشیه سود آن پایین بود؛ به همین دلیل برای مردم صرفه اقتصادی نداشت و رونق خود را از دست داده ­بود. در طرح همنت «ایل بافت» با راهنمایی روستاییان برای به کار بردن این هنر در تولید اجناس دیگر مثل کیف و امثال آن، این هنر برای اهالی صرفه اقتصادی پیدا کرد و دوباره احیا شد.

از نمونه طرح­‌های موفق دیگر همنت روستا با محوریت نگاه به داشته‌­ها، طرح «فرش‌­های کفران» است. در این طرح افراد تیم با بررسی روستاهایی از استان که با کم آبی دست و پنجه نرم می‌­کنند، متوجه شدند در اکثر خانه‌­های منطقه قالی­‌هایی وجود دارد که نشان از وجود هنر بافندگی در این منطقه دارد، اما مردم به دلیل اینکه این هنر بومی برای آن­ها صرفه اقتصادی نداشته نسبت به آن بی‌­توجه شده‌­اند. به همین دلیل طرحی در جهت احیای این هنر خفته ارائه شد و قالی‌های روستای کفران شناسنامه­‌دار شده و به بازار عرضه شد و برای رونق بخشیدن به این هنر-صنعت، طرح و نقشه­‌های فرش مورد بازبینی قرار گرفت و نقشه‌­هایی که بازار بهتری دارند به بافندگان ارائه شد.

*تکمیل زنجیره ارزش

در برنامه‌های توسعه ای که بر محور پایداری و رشد فراگیر نیستند، شاید اکثر فعالیت‌­ها تولیدی باشند اما از آنجایی که در راستای تکمیل زنجیره ارزش نیستند بازده نداشته و در اکثر موارد نیز چنین برنامه‌هایی به شکست می­‌انجامند و اجرای آنها حاصلی جز تلف کردن سرمایه طبیعی، اقتصادی و حتی انسانی به همراه ندارد.

به همین دلیل توجه به تکمیل زنجیره ارزش یکی دیگر از ویژگی­‌هایی ست که در طرح­‌های کارآفرینی همنت مورد توجه قرار می‌گیرد. به عنوان مثال بررسی صورت گرفته از منطقه شرق استان اصفهان نشان می­‌دهد 1600 واحد دامداری در این منطقه وجود دارد که تنها 400 واحد آن فعال است. زیرا هیچ واحد صنایع تبدیلی یا فراوری محصول یا حتی ایستگاه جمع­‌آوری شیر در منطقه وجود ندارد. عدم توجه به تکمیل زنجیره ارزش در این مورد باعث شده است حاشیه سود واحدها کاهش یافته و این فعالیت­‌ها به فعالیت‌های زیان­‌ده تبدیل شود.

در طرح دیگری از این رویداد کارآفرینی که درمنطقه سمیرم عملیاتی شد، بررسی‌ها نشان داد که سالانه نود هزار تن سیب در این منطقه از بین می‌رود. زیرا هیچ واحد صنایع تبدیلی یا فرآوری محصول در آن وجود ندارد که با خشک کردن سیب یا تبدیل آن به سرکه یا پوره محصول با دوام تولید کنند و از هدر رفت منابع و سرمایه­‌ها جلوگیری کنند.

توجه به زنجیره ارزش و فعالیت­‌های مکمل می­تواند با ایجاد ارزش ­افزوده و بستری برای فعالیت‌­های پربازده مانعی بر سر مهاجرت معکوس و از بین رفتن روستاها شود. مهاجرتی که باعث افزایش حاشیه‌­نشینی در شهرها گشته و علاوه بر از دست رفتن سرمایه روستاها، شهرها را نیز با مشکل رو به ­رو می­کند.

*همنت آب

محسن صالح، مدیر فنی شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان، در توضیح «همنت آب» به خبرنگار فارس، گفت: «اولین همایش عرضه و تقاضای آب شرب و بهداشت در اصفهان، در آخر مهرماه برگزار شد. همزمان با این همایش به واسطه شرکت آب و فاضلاب استان اصفهان و دانشگاه صنعتی اصفهان که مجری برگزاری آن همایش بود، مذاکراتی با بنیاد ملی نخبگان انجام شد. جلسات متعدد گذاشته شد و پیشنهاد شد که اولین همنت آب ایران با موضوعیت سه مشکل از چالش‌های آب و فاضلاب اصفهان همزمان به عنوان یک رویداد حاشیه‌­ای در آن همایش برگزار شود

وی ادامه داد: همزمان با همایش «عرضه و تقاضای آب شرب و بهداشت» با رویداد کارآفرینی «همنت آب» همپوشانی صورت گرفت و نخبگان کشور که در این موضوع تخصص داشتند و اطلاعات آن­ها در بانک ملی نخبگان بود دعوت شدند و همزمان تعدادی از فعالان بخش خصوصی و کارآفرینان و سرمایه‌­گذاران نیز با همان ساز و کار رویدادهای همنت در کنار این رویداد قرار گرفتند که خوشبختانه نتایج خیلی خوبی هم داشت .

صالح در مورد طرح­های انتخابی و نحوه حمایت شرکت از آن­ها چنین توضیح داد: از حدود 150 نفر شرکت کننده، بیست و یک گروه کاری فعال شد و از این بیست و یک گروه کاری، پنج گروه موفق شد برای چالش­های مطرح شده از طرف شرکت آبفا، راهکارهای خوبی ارائه کنند. راهکارهایی که قابل توسعه و سرمایه گذاری‌ست و از آن می‌­تواند راه حلی بدست آید.

وی در ادامه اظهار داشت: شرکت علاوه بر جوایزه نقدی که در حد بضاعت خود به سه گروه برتر اهدا کرد، که البته جدای از گرنتی است که بنیاد علمی نخبگان به طرح­‌های برگزیده می‌دهد، قرار شد به واسطه پژوهشکده آب و آبفای دانشگاه صنعتی اصفهان بستری فراهم کند که این طرح‌­ها تحت تیم تحقیقاتی فنی بالنده شوند و به نتیجه‌­ای برسد که برای عملیاتی شدن به مرحله صنعتی وارد شود.

صالح تصریح کرد که این قراردادها در شرف انعقاد است.

مدیر فنی شرکت آبفای اصفهان طرح­های رویداد همنت آب را مثبت ارزیابی کرد و اذعان داشت: با توجه به تجربه خود ما از کمیته تحقیقات و فراخوان‌­های آن، به نظر می‌رسد روش همنت موفق‌­تر و منسجم‌­تر بود. افرادی که در این فراخوان کنار این موضوع قرار گرفتند علاقه­مندتر بودند. همچنین ساز و کار خود رویداد به گونه‌­ای ست که هم­‌افزایی ایجاد می‌کند و انحرافات نظریات را کاهش می­دهد.

وی افزود: در کل رویداد همنت راهکار خوبی ست و در صورتی که به آن توجه شود خیلی از مشکلاتی که در صنعت و امور دیگر کشور با آن رو به ­رو هستیم را می‌­توان سریع­تر و بهتر حل و فصل کرد.

مدیر فنی شرکت آبفای اصفهان در خصوص تعهد شرکت در قبال اجرایی کردن طرح‌­ها پس از تکمیل شدن آن­ها تصریح کرد: از آنجایی که تعریف کننده مسئله بودیم و این مسائل به حدی برای شرکت ارزش داشته که خود پیگیر آن شدیم، به محض عملیاتی شدن طرح آن­‌ها را به اجرا می­گذاریم.

وی افزود: با توجه به سیر سریع این طرح­ها در همین مدت کوتاه می­توان امیدوار بود در حدود شش ماه دیگر به مرحله اجرایی برسد.

مرتضی یراقی­‌فرد دبیر اجرایی رویداد همنت نیز در گفت‌وگو با فارس در تمایز «همنت آب» با همنت­‌های دیگر گفت: ویژگی خاص همنت آب حضور شرکت­‌ها و سازمان­‌های متولی در کنار افراد صاحب­نظر و باتجربه، اساتید خبره و دانشجویان تحصیلات تکمیلی و تیم­‌هایی بود که به صورت دانش بنیان در این حوزه فعالیت داشتند.

در کنار لزوم مدیریت راهبردی و تغییر دیدگاه مهندسی به مدیریتی در بحث آب که اهمیت بالایی دارد و همت مسولین و متولیان امر را می­‌طلبد، فعالیت‌­هایی از قبیل طرح «همنت آب» که مردمی و دانش‌­بنیان است و اهداف کوچک­تر را پیگیری می­‌کند می­‌تواند گام­های بلندی به شمار آید. اطلاع ­رسانی و آگاهی­ دهی شفاف و بی­‌غرض به مصرف­‌کنندگان خانگی، صنعتی و کشاورزی و ارائه راهکارهایی عملیاتی در بحث مدیریت تقاضا و بهره­ وری مصرف با نگاهی برگرفته از رشد و توسعه پایدار می­تواند در کاهش شدت بحران آب و کنترل صحیح آن نقش بسزایی داشته باشد.

http://www.waternews.ir/

Related

Share

Post a Comment